Po raz pierwszy udało się badać pole gluonowe wewnątrz związanych nukleonów

27 maja 2025, 09:49

W Thomas Jefferson National Accelerator Facility dokonano pierwszych w historii pomiarów gluonów wewnątrz jądra atomowego. To duży krok w kierunku poznania rozkładu pola gluonowego (pola Yanga-Millsa) wewnątrz protonu, cieszy się jeden z członków zespołu badawczego, profesor Axel Schmidt z George Washington University. Jesteśmy na pograniczu wiedzy o „kleju atomowym”. W zasadzie nic o tym nie wiemy, więc przydatna jest każda nowa informacja. To jednocześnie niezwykle ekscytujące i bardzo trudne, dodaje profesor Or Hen z MIT.



Grafen im bardziej wygięty, tym bardziej elastyczny

15 listopada 2019, 12:34

Inżynierowie z University of Illinois pogodzili ekspertów, którzy nie mogli dotychczas dojść do porozumienia, co do właściwości grafenu odnośnie jego zginania. Dzięki połączeniu eksperymentów z modelowaniem komputerowym określili, ile energii potrzeba do zgięcia wielowarstwowego grafenu i stwierdzili, że wszyscy badacze, którzy uzyskiwali sprzeczne wyniki... mieli rację.


Szpik kostny

Melanina ochroni szpik przed promieniowaniem

27 kwietnia 2010, 11:16

Radioterapia to znany sposób zwalczania nowotworów. Ale podobnie jak inne kuracje, szkodzi on bardzo pacjentowi. Pojawił się jednak sposób, aby przed promieniowaniem ochronić to, co najważniejsze: komórki macierzyste szpiku kostnego.


Już niemowlęta reagują na informacje przekazywane przez białka oczu

28 października 2014, 10:53

Ludzie są jedynymi naczelnymi z dużymi twardówkami (tzw. białkami oczu). Stopień ich widoczności i ustawienie wskazuje na odczuwane emocje. Wrażliwość na tego typu wskazówki jest wpisana w mózg dorosłych, naukowcy zastanawiali się jednak, na jakim etapie rozwoju się ona pojawia. Okazuje się, że w niemowlęctwie, w wieku ok. 7 miesięcy.


Inspirowany włosami w nosie filtr powietrza sprawdza się lepiej niż filtry konwencjonalne

28 lipca 2025, 12:04

Inspirowany naturą, a konkretne włosami w nosie, filtr do powierza sprawuje się znacznie lepiej niż dotychczas stosowane rozwiązania. Urządzenie opracowane przez naukowców z Korei zużywa znacznie mniej energii dzięki wykorzystaniu naturalnego przepływu powietrza, a jego czas życia jest nawet 3-krotnie dłuższy niż rozwiązań konwencjonalnych.


Wielkie deszcze spowodowały Wielki głód

16 grudnia 2019, 12:06

W czasie Wielkiego głodu (1315–1317) w Europie zmarły miliony ludzi. To jeden z wielkich kryzysów, które nastąpiły na Starym Kontynencie w XIV wieku. Wieku awiniońskiej niewoli papieży, wojny stuletniej, Czarnej Śmierci czy pojawienia się Imperium osmańskiego.


Orzechy to skuteczna broń antycholesterolowa

11 maja 2010, 09:55

Jedzenie dużych ilości orzechów pomaga obniżyć poziom cholesterolu we krwi, ale wydaje się, że efekt ten jest silniej zaznaczony u osób szczupłych (z niskim wskaźnikiem masy ciała), zwolenników niezdrowej zachodniej diety oraz tych, u których stwierdza się wyższe wyjściowe stężenia złego cholesterolu LDL.


Wyobraźnia i rzeczywistość podążają w mózgu w odwrotnych kierunkach

21 listopada 2014, 12:48

Podczas marzeń i oglądania rzeczywistych scen sygnały przepływają w mózgu w odwrotnym kierunku.


Szybki i prosty test domowy wspomaga wczesną diagnostykę choroby Alzheimera

23 września 2025, 08:23

Naukowcy z Uniwersytetów w Bath i Bristolu nie tylko wykazali, że ich technologia Fastball EEG jest w stanie wykryć wczesne oznaki choroby Alzheimera na całe lata przed czasem, w którym możliwa jest diagnoza kliniczna, ale również, że kilkuminutowy test można łatwo przeprowadzić w domu pacjenta. To zaś daje możliwość wykonywania szeroko zakrojonych badań przesiewowych.


Po raz pierwszy sfilmowano tworzenie się i zrywanie wiązań atomowych

22 stycznia 2020, 14:05

Po raz pierwszy udało się sfilmować w casie rzeczywistym tworzenie się i zerwanie wiązań atomowych. Niemiecko-brytyjski zespół naukowy korzystał zaawansowane techniki mikroskopowe do zobrazowania procesu tworzenia i zrywania wiązań


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk